HMK'nın 114. maddesinde sayılan 'dava şartları'ndan birinin eksikliği, yargılamanın hangi aşamasında ve kim tarafından dikkate alınmalıdır? Mahkemenin, dava şartı eksikliğini yargılamanın başında fark etmeyip, tahkikata girdikten sonra fark etmesi durumunda nasıl bir karar vermesi gerekir?

HMK m. 115'e göre, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkemenin, dava şartı eksikliğini yargılamanın başında fark etmeyip, tahkikata girdikten sonra fark etmesi durumunda vereceği karar, eksikliğin giderilebilir olup olmamasına göre değişir. 1) Eksiklik Giderilebiliyorsa: Örneğin, kanuni temsilcide eksiklik varsa veya kesin yetki kuralına uyulmamışsa, mahkeme bu eksikliğin giderilmesi için davacıya kesin bir süre verir. Bu süre içinde eksiklik giderilirse davaya devam edilir, giderilmezse dava, dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddedilir. 2) Eksiklik Giderilemiyorsa: Örneğin, kesin hüküm (derdestlik) varsa veya mahkemenin yargı yolu caiz değilse, bu eksiklikler sonradan giderilemeyeceği için, mahkeme bu durumu tespit ettiği anda, başka bir inceleme yapmaksızın davayı dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddetmek zorundadır. Yani, dava şartı eksikliği her aşamada dikkate alınır ve giderilemiyorsa, davanın usulden reddine karar verilir. (Kaynak: oran-avukat-hukuk-burosu/ ve genel HMK bilgisi)