İHAM, Ataykaya/Türkiye kararında, ölümle sonuçlanan bir olayda soruşturma makamlarının, olaya karışan polis memurlarının kimliklerini tespit edememesini 'dokunulmazlık ortamı oluşturma' olarak nitelendirmiştir. Bu niteleme, devletin İHAS m. 2 kapsamındaki hangi pozitif yükümlülüğünün ihlali anlamına gelmektedir? Etkili bir ceza soruşturmasının temel unsurları neler olmalıdır?

Bu niteleme, devletin İHAS m. 2 (Yaşam Hakkı) kapsamındaki 'etkili bir resmi soruşturma yürütme' şeklindeki pozitif yükümlülüğünün ihlali anlamına gelmektedir. Yaşam hakkı sadece devlete 'öldürmeme' negatif yükümlülüğü yüklemez, aynı zamanda şüpheli ölümleri aydınlatma ve sorumluları tespit edip yargı önüne çıkarma pozitif yükümlülüğünü de yükler. İHAM içtihatlarına göre etkili bir ceza soruşturmasının temel unsurları şunlardır: 1) Bağımsızlık ve Tarafsızlık: Soruşturma, olaydan sorumlu olabilecek kişilerden ve kurumlardan (özellikle kolluk kuvvetlerinden) hiyerarşik ve kurumsal olarak bağımsız makamlarca yürütülmelidir. 2) Yeterlilik ve Kapsamlılık: Soruşturma, tüm delillerin toplanmasını, tanıkların dinlenmesini, olay yerinin incelenmesini ve faillerin kimliğinin tespiti için gerekli tüm adımların atılmasını sağlayacak şekilde yeterli ve kapsamlı olmalıdır. 3) Makul Sürat: Soruşturma, delillerin kaybolmasını veya tanık hafızalarının zayıflamasını önleyecek şekilde makul bir hızda ve özenle yürütülmelidir. 4) Kamusal Denetim ve Mağdur Katılımı: Soruşturma süreci, mağdurun veya yakınlarının meşru menfaatlerini korumak için yeterli derecede kamusal denetime açık olmalı ve mağdurların sürece katılımı sağlanmalıdır. Olayda faillerin tespit edilememesi, soruşturmanın bu unsurları taşımadığını ve dolayısıyla devletin usuli yükümlülüğünü yerine getirmediğini gösterir. (Kaynak: biber-gazi-kapsulu-sonucu-olum-yasam-hakki.html)