Anayasa Mahkemesi, TMK m. 291/1'in '...Baba Olduğunu İddia Eden Kişi...' ibaresini neden Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmiştir? İptal kararının temel gerekçesi olan hak ihlali nedir?

Anayasa Mahkemesi, 23.01.2024 tarihli kararıyla TMK m. 291/1'in ilgili ibaresini iptal etmiştir. İptalin temel gerekçesi, bu kuralın 'özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı' kapsamında 'etkili başvuru hakkını' ihlal etmesidir. İptal edilen kurala göre, baba olduğunu iddia eden kişinin soybağının reddi davası açabilmesi, babalık karinesi altındaki kocanın dava açma süresi içinde ölmesi, gaipliğine karar verilmesi veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi gibi kendi iradesi dışında gelişen ve öngörülemez şartlara bağlanmıştı. Anayasa Mahkemesi, bir kişinin biyolojik babalık gibi özel hayatıyla temelden ilişkili bir iddiayı yargı önüne taşıma hakkının, bu tür tesadüfi ve irade dışı koşullara bağlanmasının, hak arama özgürlüğünü ve etkili başvuru hakkını anlamsız kıldığına hükmetmiştir. Biyolojik babanın, nesebin düzeltilmesi için dava açma hakkının bu denli kısıtlanması, Anayasa'nın 20. ve 36. maddelerine aykırı bulunmuştur.