5237 sayılı TCK'nın 'Geçici Nedenler, Alkol veya Uyuşturucu Madde Etkisinde Olma' başlıklı 34. maddesi, 'actio libera in causa' (sebebinde serbest hareket) ilkesini nasıl düzenlemiştir? İradi ve irade dışı alkol alımı arasındaki ayrımı bu ilke çerçevesinde açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #197249

'Actio libera in causa' ilkesi, bir kişinin kusur yeteneğini ortadan kaldıran veya azaltan bir duruma (örneğin sarhoşluk) kendi iradesiyle girmesi ve bu durumdayken bir suç işlemesi halinde, sorumluluğunun ortadan kalkmayacağını ifade eder. TCK m. 34, bu ilkeyi açıkça düzenlemiştir. TCK m. 34/2, 'İradi olarak alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz' diyerek, kişinin kendi isteğiyle sarhoş olup suç işlemesi durumunda tam cezai sorumluluğa sahip olduğunu belirtir. Bu, sebebinde serbest hareketin tipik bir yansımasıdır. TCK m. 34/1 ise bunun zıttını düzenler; kişi 'irade dışı' (zorla, hileyle) veya bilinci olmaksızın bu maddelerin etkisine girmişse, kusur yeteneği olmadığı kabul edilir ve ceza verilmez. Ayrım, kusur yeteneğini etkileyen hale girişin iradi olup olmamasındadır.