DMK m. 175'e göre vekalet aylığı ödenebilmesi için 'vekilin asilde aranan şartları taşıması' zorunludur. Bir lise mezunu memurun, yüksek öğrenim mezunu olmayı gerektiren 1. dereceli bir müdürlük kadrosuna vekalet etmesi durumunda, Danıştay'ın bu memura 'vekalet aylığına eşdeğer tutarda bir meblağın tazminat olarak ödenmesi' yönündeki kararının ardındaki adalet ve hakkaniyet gerekçesi nedir?

Danıştay'ın bu kararının ardındaki temel gerekçe, Anayasa'nın 18. maddesinde düzenlenen 'angarya yasağı' ve hakkaniyet ilkesidir. Danıştay, öncelikle yasal durumu tespit eder: Vekil, asilde aranan şartı (yüksek öğrenim) taşımadığı için, DMK m. 175'e göre kendisine 'vekalet aylığı' veya buna bağlı 'zam ve tazminatlar' hukuken ödenemez. Ancak, diğer yandan bu memur, fiilen daha ağır ve daha fazla sorumluluk gerektiren bir görevi yürütmüştür. Bu fiili çalışmanın ve üstlenilen sorumluluğun tamamen karşılıksız bırakılması, kişiye karşılıksız bir iş yüklemek anlamına gelir ki bu da angarya yasağını ihlal eder ve hakkaniyete aykırıdır. Bu iki zıt durumu dengelemek isteyen Danıştay, memura 'vekalet aylığı' adı altında olmasa da, yürüttüğü fiili görevin karşılığı olarak, vekalet aylığına 'eşdeğer bir tutarın tazminat olarak' ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu, yasanın katı lafzını, hakkaniyet ve Anayasal ilkelerle yumuşatan bir yorumdur. (İlgili Karar: Danıştay 11. Dairesi 2003/5610 - Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/devlet-memurlari-kanunu-175-madde-dmk/)