Senede karşı ileri sürülen ve senedin hükmünü ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikteki iddiaların da senetle ispatlanması kuralına (HMK m. 201) 'senede karşı senetle ispat zorunluluğu' denir. Bu kuralın uygulanmadığı istisnai durumlar nelerdir? Özellikle 'delil başlangıcı' ve 'muvazaa' iddialarını bu istisnalar bağlamında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #196825

Senede karşı senetle ispat kuralının (HMK m. 201) istisnaları şunlardır: 1) Delil Başlangıcı: İddia edilen hukuki işlemi tam olarak ispat etmese de, ona yakın bir olasılıkla gösteren ve iddiada bulunan taraftan kaynaklanan bir belge (örneğin bir mektup, e-posta, kısa mesaj) varsa, bu 'delil başlangıcı' sayılır ve tanık dinlenmesine olanak tanır. 2) Hata, Hile, İkrah, Gabin Gibi İrade Sakatlıkları: Bu iddialar, işlemin temelini sarstığı için her türlü delille, tanıkla da ispat edilebilir. 3) Yakın Hısımlık: Ahlaki imkansızlık nedeniyle senet alınmasının beklenemeyeceği yakın akrabalar (altsoy, üstsoy, eş, kardeşler) arasındaki işlemler tanıkla ispat edilebilir. 4) Üçüncü Kişilerin Muvazaa İddiaları: Bir senedin tarafları dışındaki üçüncü kişiler, senedin kendilerine zarar vermek amacıyla danışıklı (muvazaalı) olarak düzenlendiğini iddia ediyorlarsa, bu iddialarını tanık dahil her türlü delille ispatlayabilirler. Taraflar arası muvazaa iddiası ise yine senetle ispatlanmalıdır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/tanikla-ispat/)