İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin 'Nedim Şener ve Ahmet Şık - Türkiye' kararlarında, gazetecilerin bir yıldan fazla tutuklu kalmaları AİHS'in hangi maddelerinin ihlali olarak kabul edilmiştir? Mahkemenin, bu ihlal kararlarına varırken 'gerekçelerin ilgili ve yeterli olmaması' ve 'otosansür etkisi' argümanlarını nasıl kullandığını analiz ediniz.

AİHM, 'Nedim Şener ve Ahmet Şık - Türkiye' kararlarında AİHS'in üç maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir: 1) Madde 5/3 (Özgürlük ve Güvenlik Hakkı - Makul Sürede Yargılanma veya Salıverilme): Mahkeme, başvurucuların tutukluluklarının devamına ilişkin kararların, soyut ve basmakalıp ifadelere dayandığını, tutukluluğu haklı kılacak 'ilgili ve yeterli' somut gerekçelerden yoksun olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle uzun tutukluluk süresi haksız bulunmuştur. 2) Madde 5/4 (Tutukluluğa İtiraz Hakkı): Soruşturmanın gizliliği gerekçesiyle, başvurucuların ve avukatlarının aleyhlerindeki temel delillere erişiminin engellenmesi, tutukluluğa etkili bir şekilde itiraz etme imkanlarını ortadan kaldırmıştır. Bu durum, 'silahların eşitliği' ve 'çelişmeli yargılama' ilkelerini ihlal etmiştir. 3) Madde 10 (İfade Özgürlüğü): Mahkeme, devletin fiillerini araştıran ve eleştiren gazetecilerin, yetersiz gerekçelerle uzun süre tutuklu kalmasının, sadece kendileri üzerinde değil, tüm gazeteciler üzerinde bir 'caydırıcı etki' (chilling effect) yarattığını ve 'otosansür' ortamı oluşturduğunu belirtmiştir. Bu durumun demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı bir müdahale olmadığına karar vererek ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna varmıştır. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/nedim-sener-ve-ahmet-sik-turkiye-kararlari)