Polisin durdurduğu bir kişinin üstünü ve aracını araması ile PVSK m. 4/A'da belirtilen 'gerekli tedbirleri alması' (yoklama/sıvazlama) arasındaki hukuki fark nedir? Bir arabanın torpido gözünün veya bagajının açılmasının istenmesi 'arama' mıdır, yoksa 'kontrol' müdür? Bu işlemin hukuka uygunluğu için ne gereklidir?

Bu iki işlem arasında temel bir hukuki fark vardır. 'Gerekli tedbirleri alma', PVSK m. 4/A'da, durdurulan kişinin üzerinde veya aracında silah veya tehlike oluşturan bir eşya olduğuna dair 'yeterli şüphe' varsa, zararı önleme amacıyla sınırlı olarak yapılan bir güvenlik kontrolüdür. Bu, kişinin üzerindeki elbiseyi çıkarmasını istemeden, sadece elle dıştan yapılan 'yoklama' veya 'sıvazlama' şeklinde olabilir. Bu bir arama değildir. 'Arama' ise, CMK hükümlerine tabi olan, kişinin özel alanlarına (cep, çanta, araç içi vb.) delil veya suç unsuru bulmak amacıyla yapılan bir işlemdir ve kural olarak 'hakim kararı' veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde 'savcı' veya 'kolluk amirinin yazılı emri' ile yapılabilir. Bir arabanın torpido gözünün veya bagajının açılmasının istenmesi, dışarıdan bakıldığında görünmeyen özel alanlara müdahale olduğu için açıkça bir 'arama' işlemidir. Bu işlem, kişinin rızasıyla yapılsa dahi, bu rıza genellikle kolluğun otoritesi altında verildiğinden hukuken geçerli sayılmaz. Hukuka uygun olması için mutlaka yetkili merciin kararı gereklidir. Karar olmadan yapılan bu işlem hukuka aykırıdır ve elde edilen deliller de 'hukuka aykırı delil' (CMK m. 217/2) sayılır.