Boşanma davasında hakim, ön inceleme duruşmasında, tarafların dilekçelerinde belirtmediği bir vakıayı kendiliğinden inceleyip uyuşmazlık konusu yapabilir mi? 'Taraflarca getirilme (ihzar)' ilkesinin boşanma davalarındaki uygulanışını, hakimin re'sen araştırma yetkisiyle karşılaştırarak açıklayınız.

Hayır, yapamaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na hakim olan temel ilkelerden biri 'taraflarca getirilme ilkesi'dir (HMK m. 25). Bu ilkeye göre, davanın malzemesini (vakıaları ve delilleri) taraflar sunar, hakim tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onlara dayanarak hüküm kuramaz. Boşanma davaları kamu düzenini ilgilendirse de, bu ilke kural olarak geçerlidir. Ön inceleme duruşmasında hakim, sadece tarafların dilekçelerinde sundukları vakıalar üzerinden uyuşmazlık konusunu tespit eder. Hakimin re'sen araştırma yetkisi, daha çok delillerin toplanması aşamasında (örneğin, sosyal inceleme raporu istemek, tanıklara kendiliğinden soru sormak gibi) veya kamu düzenine ilişkin konularda (örneğin, velayetin düzenlenmesinde çocuğun üstün yararını gözetmek) devreye girer. Ancak davanın temelini oluşturan boşanma sebebine ilişkin vakıaları re'sen araştırıp dava kapsamına dahil edemez. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/bosanma-davasinda-ilk-durusma-on-inceleme/)