HMK'da 2020 yılında yapılan değişiklikle 'iş bölümü itirazı'nın ilk itiraz olmaktan çıkarılmasının, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri (örneğin Asliye Hukuk) arasındaki ilişkiye dair yargısal uygulamadaki anlamı nedir? `kadimhukuk.com.tr/makale/hmk-ilk-itirazlar-hmk-116-madde/` metnini referans alarak bu değişikliğin pratik sonuçlarını tartışınız.
`kadimhukuk.com.tr`'deki metinde belirtildiği gibi, HMK m. 116'da 7251 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki 'iş bölümü itirazı' ilk itiraz olmaktan çıkarılmıştır. Bu değişikliğin pratik ve teorik sonuçları şunlardır: 1) Görev İlişkisine Dönüşüm: İş bölümü itirazının kaldırılmasıyla, Asliye Hukuk Mahkemesi ile Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki ilişki, bir 'iş bölümü' ilişkisinden, bir 'görev' ilişkisine dönüşmüştür. Görev kuralları, HMK m. 1 uyarınca kamu düzenindendir. 2) Resen Dikkate Alınma: İlk itirazlar, taraflarca cevap süresi içinde ileri sürülmedikçe mahkemece kendiliğinden dikkate alınamazdı. Artık bu ilişki bir görev ilişkisi olduğu için, mahkeme, davanın her aşamasında görevli olup olmadığını kendiliğinden (resen) incelemek zorundadır. Taraflar da yargılamanın sonuna kadar görev itirazında bulunabilirler. 3) Yargılamanın Hızlanması: Değişikliğin temel amaçlarından biri, eski sistemde kötü niyetli olarak davayı uzatmak için kullanılan iş bölümü itirazlarını engellemektir. Yeni sistemde, görevsizlik kararı verilmesi halinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi süreci daha net ve hızlı işleyecektir. 4) Kararın Niteliği: Eskiden mahkeme iş bölümüne aykırılık iddiasını reddederse, bu bir ara karardı. Şimdi ise mahkemenin görevli veya görevsiz olduğuna dair vereceği karar, bir 'görevsizlik kararı' niteliğindedir ve bu karara karşı kanun yolu açıktır. Sonuç olarak, bu değişiklik, mahkemeler arasındaki ilişkiyi netleştirmiş, görev kurallarının kamu düzeninden sayılmasını sağlayarak yargılamanın daha sağlam bir zeminde ilerlemesini ve usuli tartışmalarla uzamasını engellemeyi amaçlamıştır.