Bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın ilk derece mahkemesince reddedilmesi halinde, bu red kararına karşı temyiz veya istinaf yoluna başvurulduğunda, dava konusu idari işlemin yürütmesinin durdurulması talep edilebilir mi? Konuyu, İYUK m. 52/1'in üçüncü cümlesi ve İYUK m. 27'deki şartlar arasındaki bağlantıyı kurarak `kadimhukuk.com.tr/makale/idari-yargilama-usulu-kanunu-52-madde-iyuk/` metni çerçevesinde izah ediniz.

Evet, talep edilebilir. İYUK m. 52/1'in ilk cümlesi, temyiz veya istinaf başvurusunun, mahkeme kararının yürütmesini kendiliğinden durdurmayacağını belirtir. Ancak aynı fıkranın ikinci cümlesi, üst yargı yerinin (Bölge İdare Mahkemesi veya Danıştay) talep üzerine mahkeme kararının yürütmesini durdurabileceğini düzenler. Sorunun kilit noktası, ilk derece mahkemesinin 'davanın reddine' karar verdiği durumlardır. Bu durumda yürütmesi durdurulması istenen şey, aslında ilk derece mahkemesi kararı değil, o kararla hukuka uygunluğu onanmış olan 'dava konusu idari işlemin' kendisidir. `kadimhukuk.com.tr`'deki metinde açıklanan İYUK m. 52/1'in 4001 sayılı Kanunla eklenen üçüncü cümlesi tam olarak bu durumu düzenler: 'Davanın reddine ilişkin kararların temyizi halinde, dava konusu işlem hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi 27. maddede öngörülen koşulun varlığına bağlıdır.' Bu hüküm, üst yargı yerinin, ilk derece mahkemesinin red kararını incelediği aşamada, doğrudan dava konusu idari işlemin yürütmesini durdurmasına olanak tanır. Ancak bunun için İYUK m. 27'de belirtilen iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1) İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve 2) İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Dolayısıyla, davacı, davanın reddi kararına karşı kanun yoluna başvururken, bu iki şartın varlığını gerekçelendirerek dava konusu idari işlemin yürütmesinin durdurulmasını talep edebilir.