Kirayı elden ödeyen bir kiracı, bu durumu yetkililere bildirmesi halinde özel usulsüzlük cezasından muaf tutulmaktadır. Bu durumun ardındaki kanuni mantık (ratio legis) nedir ve bu düzenleme vergi denetimi açısından nasıl bir amaca hizmet etmektedir?

Bu düzenlemenin ardındaki kanuni mantık, kayıt dışı ekonomi ve vergi kaçakçılığı ile mücadeledir. Kira gelirleri, Gelir Vergisi'ne tabi önemli bir gelir kalemidir. Kiraların elden alınması, bu gelirlerin vergi dairesinin bilgisinden gizlenmesine ve vergi kaybına yol açmaktadır. Kanun koyucu, hem kiracıyı hem de kiraya vereni banka sistemini kullanmaya zorlayarak kira ödemelerini kayıt altına almayı hedeflemektedir. Kiracıya, elden ödemeyi ihbar etmesi halinde ceza muafiyeti tanınmasının amacı ise, denetim mekanizmasına kiracıyı da dahil etmektir. Bu bir 'muhbir teşviki' mekanizmasıdır. Kiracı, cezadan kurtulmak için ev sahibinin elden kira alma talebini yetkililere bildirmeye teşvik edilmektedir. Bu sayede, normalde tespiti zor olan elden ödeme işlemleri, bizzat işlemin tarafı olan kiracı tarafından ifşa edilmekte ve vergi dairesinin vergi kaçağını tespit etmesi kolaylaşmaktadır.