5271 sayılı CMK'nın 225. maddesi, 'hükmün konusunun iddianameyle sınırlı olması' ilkesini düzenler. Bir sanık hakkında 'hırsızlık' suçundan dava açıldığını, ancak yargılama sırasında fiilin aslında 'güveni kötüye kullanma' suçunu oluşturduğunun anlaşıldığını varsayalım. Mahkeme, ek iddianame olmadan, fiilin hukuki nitelendirmesini değiştirerek 'güveni kötüye kullanma' suçundan mahkumiyet kararı verebilir mi? Bu durumu Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2007/77 sayılı kararındaki 'mala zarar verme' örneği ile karşılaştırınız.

Evet, verebilir. Bu iki durum arasında önemli bir hukuki fark vardır. CMK m. 225'in yasakladığı şey, iddianamede anlatılan 'fiilin' dışına çıkılmasıdır. Sanığın, hakkında dava açılmayan tamamen farklı bir eylemden dolayı cezalandırılması yasaktır. CMK m. 226 ise, 'Sanık, suçun hukuki niteliğindeki değişmeden önce haber verilip de savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça, iddianamede kanuni unsurları gösterilen suçun değindiği kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez' diyerek, aynı fiilin hukuki nitelendirmesinin değiştirilebileceğini, ancak bunun için sanığa 'ek savunma hakkı' verilmesi gerektiğini düzenler. - Yargıtay kararındaki 'mala zarar verme' örneğinde sorun şudur: İddianamede sanığın pencere telini kesme 'fiili' anlatılmış olsa da, bu fiil sadece hırsızlık suçunun işleniş şekli olarak zikredilmiş, ayrı bir suç olarak dava konusu yapılmamıştır. Yargıtay, bu fiilin ayrı bir suç olarak değerlendirilmesi için 'ek iddianame' gerektiğini belirtmiştir. Bu, fiilin dava konusu yapılmamasıyla ilgilidir. - Hırsızlık-Güveni Kötüye Kullanma örneğinde ise durum farklıdır. Burada dava konusu yapılan 'fiil' aynıdır: Sanığın, başkasına ait bir malı zilyetliğine geçirmesi. Yargılama sırasında, bu zilyetliğin 'çalma' yoluyla mı, yoksa 'teslim edilen mal üzerinde tasarruf' yoluyla mı elde edildiği ortaya çıkar. Fiil aynı kalmakla birlikte, fiilin 'hukuki niteliği' değişmektedir. Bu durumda mahkeme, ek iddianameye gerek olmaksızın, sanığa CMK m. 226 uyarınca 'Fiilinizin hırsızlık değil, güveni kötüye kullanma suçunu oluşturma ihtimali vardır, buna karşı savunmanızı yapın' diyerek ek savunma hakkı verir. Bu savunma alındıktan sonra, aynı fiilden dolayı suçun hukuki niteliğini değiştirerek 'güveni kötüye kullanma' suçundan mahkumiyet kararı verebilir. Bu, CMK m. 225'in ihlali değildir.