VUK m. 359 uyarınca defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçunda, suçun işlenmesine 'iştirak' eden bir muhasebecinin cezai sorumluluğu nasıl belirlenir? İştirak eden kişinin bu suçtan bir menfaatinin olmamasının, ceza miktarına bir etkisi olabilir mi?

Defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçunun faili kural olarak vergi mükellefidir. Ancak, bu suçun işlenmesine TCK'daki genel iştirak hükümleri (azmettirme, yardım etme) çerçevesinde başka kişilerin katılması mümkündür. Bir muhasebeci, mükellefin bu suçu işlemesine bilerek ve isteyerek yardım ederse (örneğin, defterleri saklayarak, incelemeye sunulmasını engelleyerek), 'yardım eden' sıfatıyla (TCK m. 39) sorumlu tutulabilir. Eğer mükellefi bu suçu işlemeye teşvik eder veya karar vermesini sağlarsa, 'azmettiren' olarak (TCK m. 38) fail gibi cezalandırılır. Metinde, iştirak halindeki kişilerin sorumluluğunun belirlenmesinde 'menfaat' unsurunun dikkate alınabileceği belirtilmiştir. TCK'nın genel prensipleri uyarınca, bir suça iştirak eden kişinin bu suçtan kişisel bir menfaat elde edip etmemesi, temel cezanın belirlenmesinde (TCK m. 61) mahkeme tarafından takdiri bir indirim sebebi olarak göz önünde bulundurulabilir. Yani, suçun işlenmesinden hiçbir maddi çıkarı olmayan bir muhasebecinin, sadece mükellefin talebiyle yardım etmesi durumunda, alacağı ceza, bu işten menfaat sağlayan birine göre daha alt sınırdan belirlenebilir. Ancak menfaatin olmaması, tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz, sadece cezanın bireyselleştirilmesinde bir etken olabilir.