Ceza Muhakemesi Hukukunda, hakkında ret talebinde bulunulan bir hakimin, bu talebinin duruşmayı uzatma amacıyla yapıldığı açıkça anlaşıldığında, talebi 'geri çevirme' yetkisi (CMK m. 31) ile bu talebin esastan 'reddedilmesi' (CMK m. 27) arasındaki temel usuli fark nedir? Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun E:2020/144 sayılı kararında, Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin ret talebi karşısındaki uygulaması neden hukuka aykırı bulunmuştur?
Hakimin reddi talebi karşısında verilebilecek iki tür olumsuz karar vardır ve aralarında önemli bir usuli fark bulunur: 1) Ret İsteminin Geri Çevrilmesi (CMK m. 31): Bu, talebin esasına girilmeden, usuli eksiklikler nedeniyle verilen bir karardır. Kanunda sayılan haller; talebin süresinde yapılmaması, ret nedeninin ve delillerin gösterilmemesi veya 'talebin duruşmayı uzatmak amacıyla yapıldığının açıkça anlaşılması'dır. Bu kararın en önemli özelliği, toplu mahkemelerde 'reddi istenen hakimin de katılımıyla' alınabilmesidir. Tek hakimli mahkemelerde ise reddedilen hakim bu kararı tek başına verebilir. 2) Ret İsteminin Reddi/Kabul Edilmemesi (CMK m. 27): Bu, talebin esastan incelenmesi sonucunda verilen bir karardır. Mahkeme, ileri sürülen ret nedenlerinin haklı olmadığına kanaat getirir. Bu kararın en önemli özelliği, 'reddi istenen hakimin müzakereye katılamamasıdır'. Talep, o hakim olmadan toplanan heyet veya merci tarafından karara bağlanır. Yargıtay CGK'nın E:2020/144 sayılı kararında, Yargıtay 9. Dairesi, sanığın süresinde ve gerekçelerini ortaya koyarak yaptığı ret talebini, esastan inceleyip CMK m. 27'ye göre karara bağlamak yerine, CMK m. 31/1-c'ye (duruşmayı uzatma amacı) dayanarak ve reddi istenen hakimin de katıldığı bir heyetle 'geri çevirme' kararı vermiştir. CGK, sanığın talebinin usulüne uygun olduğu, dolayısıyla esastan incelenmesi gerektiği, bu nedenle reddi istenen hakimin katılımı olmadan CMK m. 27 uyarınca bir karar verilmesi gerekirken, CMK m. 31'in hatalı uygulandığını belirtmiştir. Bu durum, CMK m. 29'un (reddi istenen hakimin yargılamaya devam edememesi) ihlali anlamına geldiği için hükmün bozulmasına karar verilmiştir.