Vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı için öngörülen hak düşürücü süre ne kadardır ve bu süre ne zaman işlemeye başlar? Vasiyetnamenin usulüne uygun olarak 'açılıp okunması' işleminin, bu sürenin başlamasındaki kritik rolünü Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin K.2015/2978 sayılı kararı çerçevesinde izah ediniz.

TMK m. 559'a göre, vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 'bir yıl' ve her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihin üzerinden 'on yıl' geçmekle düşer. Buradaki bir yıllık süre, sübjektif bir başlangıç noktasına sahiptir. Ancak bu öğrenmenin hukuken gerçekleşmiş sayılması için kritik bir ön koşul vardır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin K.2015/2978 sayılı kararında da vurgulandığı gibi, bu bir yıllık hak düşürücü sürenin işlemeye başlayabilmesi için, öncelikle dava konusu vasiyetnamenin TMK m. 595 vd. hükümlerine göre yetkili Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından usulüne uygun olarak 'açılıp okunmuş' ve bu açılma kararının kesinleşmiş olması gerekir. 'Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir.' Dolayısıyla, bir mirasçı vasiyetnamenin varlığını ve içeriğini gayriresmi yollardan öğrense bile, bu durum bir yıllık süreyi başlatmaz. Süre, ancak mahkemenin vasiyetnameyi açıp ilgili kısımlarını mirasçılara tebliğ etmesiyle birlikte işlemeye başlar. Vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden, bir yıllık hak düşürücü süre başlamaz. Bu, mirasçıların hak arama özgürlüğünü koruyan önemli bir güvencedir.