Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, taşınmaz üzerindeki bir yapının değerlemesi yapılırken hangi tarihli yapı birim maliyetleri esas alınmalıdır? Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2013/2776 E. sayılı bozma kararında, 2011 yılında açılan bir davada, 2012 yılı birim fiyatının 2011'den düşük olması halinde 'eskale' (endeksleme) yapılması neden hukuka aykırı bulunmuştur?

Kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında temel ilke, 2942 sayılı Kanun'un 15. maddesinin son fıkrası ve Anayasa'nın 46. maddesi uyarınca, kamulaştırılan taşınmazın 'gerçek karşılığının' peşin olarak ödenmesidir. Değerleme tarihi, 'idare tarafından belgelerin mahkemeye verildiği gün', yani davanın açıldığı tarihtir. Taşınmaz üzerindeki yapılar için değerleme yapılırken, Kanun'un 11. maddesi gereği 'resmi birim fiyatları' (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın her yıl yayımladığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri) esas alınır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2013/2776 E. sayılı kararındaki olayda, dava 2011 yılında açılmıştır. Bu nedenle, değerlendirmenin 2011 yılı birim fiyatlarına göre yapılması gerekir. Bilirkişiler, davanın açıldığı 18.02.2011 tarihi itibarıyla birim fiyatları endeksleyerek (eskale ederek) güncellemişlerdir. Ancak Yargıtay, bu durumu bozma nedeni yapmıştır. Bozma gerekçesi şudur: Bakanlığın yayımladığı birim fiyat listeleri, yayımlandığı yılın tamamı için geçerlidir ve yıl içinde ayrıca bir endeksleme veya güncelleme yapılmasını gerektirmez. Kararda, 2012 yılı birim fiyatının 2011'den daha düşük olduğu tespiti yapılmıştır. Bu durum, fiyatların her zaman artmadığını, bazen düşebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, mahkemenin, davanın açıldığı 2011 yılının tamamı için geçerli olan ve ilan edilmiş resmi birim fiyatı ne ise onu baz alması, ayrıca bir endeksleme (eskale) yapmaması gerekirdi. Endeksleme yapılarak bulunan daha yüksek bedele hükmedilmesi, kanunun 'resmi birim fiyatları' esas alınır hükmüne ve gerçek karşılık ilkesine aykırı bulunmuştur.