657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun (DMK) 63. maddesi, bir göreve ilk defa veya yeniden atanan bir kişinin işe başlamaması halinde hangi yaptırımları öngörmektedir? 'Zorlayıcı sebeplerle' göreve başlayamama durumunda tanınan ek süre nedir ve bu sürenin aşılmasının sonucu ne olur?

DMK m. 63, ataması yapılan ancak görevine başlamayan memur adayları veya memurlar için net yaptırımlar düzenlemektedir. İki durum ayırt edilmelidir: 1) Mazeretsiz Başlamama: Bir göreve ilk defa veya yeniden atanan bir kişi, belge ile ispatı mümkün zorlayıcı bir sebebi olmaksızın, DMK m. 62'de belirtilen yasal süreler (aynı yere atananlar için tebliği izleyen iş günü, başka yere atananlar için 15 gün içinde) içinde işe başlamazsa, 'atanması iptal edilir'. Buna ek olarak, bu kişiler '1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemezler'. Bu, önemli bir hak mahrumiyetidir. 2) Zorlayıcı Sebeplerle Başlayamama: Kişinin belge ile ispatlayabileceği zorlayıcı sebepleri (ağır hastalık, kaza vb.) varsa durum farklıdır. Bu durumda kişiye ek bir süre tanınır. Ancak bu süre de sınırsız değildir. 'Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler nedeniyle göreve başlamama hali iki ayı aştığı takdirde atama işlemi atamaya yetkili makamlarca iptal edilir.' Yani, zorlayıcı sebep olsa dahi, göreve başlayamama süresi iki ayı geçerse, atama yine iptal edilir. Bu hüküm, kamu hizmetinin aksamaması ve kadroların süresiz olarak meşgul edilmemesi amacıyla konulmuştur.