İdari yargıda 'yazılı yargılama usulü' ilkesi geçerli olmasına rağmen, İYUK'ta tanık deliline neden yer verilmemiştir? Danıştay'ın, idari yargılama aşamasında tanık dinlenmesini 'bozma nedeni' olarak görmesinin hukuki gerekçelerini, VUK'taki istisnai durumla karşılaştırarak analiz ediniz.

İdari yargının temel özelliği, İYUK m. 1/2'de belirtildiği gibi 'yazılı yargılama usulünün' uygulanması ve incelemenin kural olarak 'evrak üzerinde' yapılmasıdır. Bu ilkenin bir sonucu olarak, idari yargılamada Hukuk ve Ceza Muhakemesi'nin aksine tanık deliline yer verilmemiştir. İYUK'un HMK'ya atıf yaptığı m. 31'de tanık delili sayılmamıştır. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre, idari yargılama aşamasında tanık dinlenmesi mümkün değildir ve bu durum bir bozma nedenidir. Bunun temel gerekçeleri şunlardır: 1) Yazılılık İlkesi: İdari işlemler ve eylemler, genellikle yazılı belgelere ve resmi kayıtlara dayanır. Uyuşmazlığın çözümü için bu belgelerin incelenmesi yeterli görülür. 2) Objektif Yargılama: İdari yargı, idarenin işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetler. Bu denetim, sübjektif beyanlardan ziyade objektif belgelere dayanmalıdır. Tanık beyanlarının sübjektif niteliği, bu objektif denetimle bağdaşmaz kabul edilir. 3) Kanuni Dayanak Yokluğu: İYUK'ta tanık dinlenmesine izin veren bir hüküm yoktur. Buna karşın, Vergi Usul Kanunu (VUK) m. 3/B-2'de bir istisna bulunur: 'Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz.' Danıştay, bu hükmü sadece 'vergilendirme aşaması' için, yani idari süreç için geçerli kabul etmekte, vergi mahkemesindeki 'yargılama aşamasında' tanık dinlenmesine yine de izin vermemektedir. Ancak, idari işlemin hazırlık aşamasında (örneğin bir disiplin soruşturmasında) alınan tanık ifadeleri, birer 'belge' olarak dosyaya girer ve mahkeme tarafından delil olarak değerlendirilir. Mahkemenin kendisinin tanık dinlemesi ise usule aykırıdır.