Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, sanığın ifadesi alınmadan hakkında ceza davası açılabilir mi? Yurtdışında bulunan ve kaçak durumundaki bir sanık hakkında açılan ceza davasının akıbeti ne olur? Bu kişinin yokluğunda mahkumiyet kararı verilebilir mi?

Kural olarak, savcı bir şüpheli hakkında iddianame düzenleyip ceza davası açmadan önce onun ifadesini almak zorundadır. Bu, savunma hakkının en temel gereğidir. CMK, şüphelinin ifadesinin alınmasını soruşturmanın zorunlu unsurlarından biri olarak görür. Ancak bu kuralın istisnası, kendisine ulaşılamayan veya yurtdışında bulunan kaçak durumundaki kişilerdir. Bu kişiler hakkında, ifadeleri alınamasa dahi toplanan diğer deliller yeterli suç şüphesini oluşturuyorsa, Cumhuriyet savcısı bir iddianame düzenleyerek ceza davası açabilir. Dava açıldıktan sonra, CMK m. 195 gereği, sanık duruşmaya gelmese bile (usulüne uygun tebligata rağmen) dava yürütülebilir ve deliller toplanabilir. Ancak, CMK m. 223/1'deki 'Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra hüküm verilir' hükmü ve savunma hakkının kutsallığı gereği, sanığın sorgusu yapılmadan hakkında 'mahkumiyet' kararı verilemez. Mahkeme, sanığın sorgusunu yapana kadar yargılamayı sürdürür, hakkında yakalama veya tutuklama kararı çıkarabilir, ancak yokluğunda mahkumiyet hükmü kuramaz. Bu durum, adil yargılanma hakkının bir gereğidir (avukaterdemozkan.com/ceza-hukuku/ifadeye-cagrilmak-ifade-vermek/).