CMK m. 147 uyarınca ifade veya sorgu öncesinde şüpheli/sanığa hatırlatılması gereken temel haklar nelerdir? 'Susma hakkı'nın kullanılması, delil değerlendirmesi açısından sanık aleyhine yorumlanabilir mi? Bu hakkın hukuki dayanağını açıklayınız.

CMK m. 147'ye göre şüpheli/sanığa hatırlatılması gereken temel haklar şunlardır: 1) Kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplandırma yükümlülüğü, 2) Kendisine yöneltilen suçlamanın anlatılması (suç isnadını öğrenme hakkı), 3) Müdafi (avukat) seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkı, 4) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu (susma hakkı), 5) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı. Susma hakkı, şüpheli veya sanığın en temel savunma haklarından biridir ve Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının bir parçasıdır. Susma hakkının kullanılması, delil değerlendirmesinde sanık aleyhine yorumlanamaz. Yani, sanığın susması 'suçluluğun ikrarı' olarak kabul edilemez. Sanık, bu hakkı kullandıktan sonra savcılık veya mahkeme önünde savunma yapabilir. Bu hak, kişinin kendisini suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanamaması ilkesine (nemo tenetur se ipsum accusare) dayanır (avukaterdemozkan.com/ceza-hukuku/ifadeye-cagrilmak-ifade-vermek/).