6100 sayılı HMK'da düzenlenen 'taraflarca getirilme ilkesi' ile ceza muhakemesindeki 're'sen araştırma ilkesi' arasındaki temel fark nedir?

İki ilke, medeni yargılama ile ceza yargılamasının temel felsefelerindeki farkı yansıtır. 1) Taraflarca Getirilme İlkesi (HMK m. 25): Medeni yargılamada hakimdir. Bu ilkeye göre, davanın konusunu (talep sonucunu) ve davanın dayandığı maddi vakıaları ve delilleri mahkemeye sunma görevi taraflara aittir. Hakim, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı veya delili kural olarak kendiliğinden araştıramaz ve kararına dayanak yapamaz. Burada korunan, tarafların kendi özel menfaatleri üzerindeki tasarruf yetkisidir. 2) Re'sen Araştırma İlkesi (CMK m. 160, 170/2): Ceza muhakemesinde hakimdir. Bu ilkeye göre, ceza mahkemesi 'maddi gerçeği' bulmakla yükümlüdür. Bu nedenle hakim, tarafların (savcı, sanık, katılan) iddia ve savunmalarıyla bağlı değildir. Maddi gerçeğe ulaşmak için, taraflar ileri sürmese bile, gerekli gördüğü her türlü delili kendiliğinden araştırabilir, tanık dinleyebilir, keşif yapabilir. Burada korunan, bireysel menfaatlerden ziyade, adaletin tecellisi ve kamu düzenidir. Temel fark, delillerin toplanmasındaki inisiyatifin kimde olduğudur; medeni yargılamada taraflarda, ceza yargılamasında ise mahkemededir. (www.zulkufarslan.av.tr/taniklarin-dinlenilmemesi/ - HMK ilkesi ve genel CMK bilgisinden çıkarım.)