5271 sayılı CMK'nın 4. maddesinde düzenlenen mahkemelerin görevine ilişkin kuralların kamu düzeninden sayılmasının, tarafların iradesi açısından sonucu nedir? Taraflar, görevli olmayan bir mahkemede yargılama yapılması konusunda anlaşabilirler mi?

Ceza mahkemelerinin görevine ilişkin kuralların kamu düzeninden sayılmasının en önemli sonucu, bu kuralların tarafların iradesine tabi olmamasıdır. Hukuk davalarından farklı olarak, ceza davalarında taraflar (sanık, katılan, savcı), görevli olmayan bir mahkemede yargılama yapılması konusunda anlaşamazlar. Böyle bir anlaşma (görev sözleşmesi) hukuken geçersizdir ve mahkemeyi bağlamaz. Mahkeme, taraflar bu konuda bir itirazda bulunmasa bile, görevli olup olmadığını davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) araştırmak ve görevsiz olduğunu tespit ettiğinde görevsizlik kararı vermekle yükümlüdür (CMK m. 4/1). Bu kural, sanığın 'kanuni hakim' ilkesi uyarınca, kanunla önceden belirlenmiş olan doğru mahkemede yargılanma hakkını ve adil yargılanma hakkını güvence altına almayı amaçlar. (kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-4-madde-cmk/)