Bir aracın mülkiyetinin devrine ilişkin haricen (noter dışında) yapılan bir satış sözleşmesi geçersiz olmasına rağmen, bu sözleşmeye dayanarak aracı teslim alan ve bedelini ödeyen alıcının, aracı bir süre kullandıktan sonra iade etmesi durumunda, satıcıdan ödediği bedeli 'denkleştirici adalet' ilkesine göre talep edebilir mi? Bu durumda aracın kullanımından kaynaklanan bir kesinti yapılır mı?

Evet, alıcı ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve 'denkleştirici adalet' ilkesi uyarınca, paranın güncellenmiş değeriyle talep edebilir. Çünkü sözleşme baştan itibaren geçersizdir. Ancak, alıcının aracı bir süre kullanmış olması, bu iade talebinde bir denkleştirme yapılmasını gerektirir. Sebepsiz zenginleşme hükümleri, tarafların karşılıklı olarak zenginleşmelerini iade etmesini öngörür. Alıcı, ödediği para ile satıcıyı zenginleştirirken, satıcı da aracı teslim ederek ve kullanmasına izin vererek alıcıyı 'kullanma faydası' ile zenginleştirmiştir. Bu durumda mahkeme, bir denkleştirme yapar. Alıcının ödediği bedelin güncellenmiş (denkleştirilmiş) değerinden, alıcının aracı kullandığı süre boyunca elde ettiği menfaatin karşılığı olan makul bir 'kullanım bedeli' (ecrimisil veya kira bedeli gibi) düşülerek kalan tutarın iadesine karar verilir. Bu, sebepsiz zenginleşmenin 'karşılıklı iade' ve 'hakkaniyet' ilkelerinin bir gereğidir. (barandogan.av.tr/blog/borclar-hukuku/sebepsiz-zenginlesme-davasi-nedir.html - genel hukuk prensiplerinden çıkarım.)