Yaş küçültme davasında, davacının ilkokula başlama ve bitirme tarihini gösteren 'ilkokul diploması'nın delil değeri nedir? Metindeki örnekte, 1980 yılında ilkokul 5. sınıfı bitiren birinin nüfusta 1975 doğumlu olmasının 'mantıkla izah edilemeyecek bir durum' olarak nitelendirilmesinin hukuki temelini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #192976

İlkokul diploması, yaş küçültme davasında çok güçlü bir 'belge delili'dir. Delil değeri, resmi bir kurum (Milli Eğitim Bakanlığı) tarafından düzenlenmiş olması ve kişinin hayatındaki önemli bir aşamayı (eğitime başlama ve bitirme) tarihsel olarak belgelemesinden kaynaklanır. Metindeki örneğin hukuki temeli, o dönemde geçerli olan yasal düzenlemeler ve hayatın olağan akışıdır. Türkiye'de ilkokula başlama yaşı genellikle 6 veya 7'dir. 1980 yılında 5. sınıfı, yani ilköğretimi bitiren bir kişinin, o tarihte yaklaşık 11-12 yaşlarında olması beklenir. Bu da doğum tarihinin 1968-1969 civarında olması gerektiğini gösterir. Nüfus kaydında 1975 doğumlu olarak görünen bir kişinin ise 1980 yılında ancak 5 yaşında olması gerekirdi, ki bu yaşta ilkokulu bitirmesi biyolojik ve yasal olarak imkansızdır. Bu bariz çelişki, nüfus kaydındaki doğum tarihinin hatalı, diploma gibi resmi bir belgedeki verinin ise maddi gerçekliğe daha yakın olduğuna dair çok kuvvetli bir karine oluşturur. Mahkeme, bu 'mantıksal tutarsızlığı', re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde, nüfus kaydının düzeltilmesi için önemli bir dayanak olarak kabul eder (yas-kucultme-davasi).