Bir sanık hakkında verilen mahkumiyet hükmü sonrası, dosyanın kanun yolu incelemesi (istinaf/temyiz) devam ederken, lehe bir kanun değişikliği (örn: 7242 sayılı Kanun'la kaçakçılık suçuna getirilen indirimler) olması durumunda, kanun yolu merciinin (Bölge Adliye Mahkemesi/Yargıtay) izlemesi gereken usul nedir? Doğrudan lehe kanunu uygulayarak karar verebilir mi?

Hayır, kanun yolu mercii genellikle doğrudan lehe kanunu uygulayarak yeni bir hüküm kurmaz. İzlenmesi gereken usul, TCK m.7/2 (lehe kanunun geçmişe yürümesi) ve 5275 sayılı Kanun'un ilgili 'uyarlama yargılaması' hükümlerine göre belirlenir. Metinde yer alan 5607 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi ve Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 22.12.2020 tarihli kararı da bu usulü teyit etmektedir. Kanun yolu mercii, hükümden sonra yürürlüğe giren lehe kanun nedeniyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ederek, ilk derece mahkemesinin kararını 'bozar'. Dosya, uyarlama yargılaması yapılması, yani yeni lehe kanun hükümlerinin somut olaya uygulanarak sanığın cezasının yeniden belirlenmesi için ilk derece mahkemesine geri gönderilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyalar ise doğrudan ilk derece mahkemelerine iade edilir. Bu usulün temel nedeni, sanığın lehe olan kanundan yararlanma hakkının, yargılamanın yapıldığı ve delillerin doğrudan değerlendirildiği ilk derece mahkemesi tarafından kullanılmasının adil yargılanma hakkına daha uygun olmasıdır (esya-degerinin-cezaya-tesiri).