Mirasta saklı pay oranları belirlenirken, sağ kalan eşin saklı pay oranının, kimlerle birlikte mirasçı olduğuna göre değişmesinin mantığı nedir? TMK'ya göre bu oranlar nasıl belirlenmiştir?

Sağ kalan eşin saklı pay oranının değişken olmasının mantığı, miras hukukunun, eşin yanı sıra kan hısımlarını (özellikle altsoyu ve anne-babayı) da koruma altına alma amacıdır. Kanun koyucu, mirasbırakanın en yakınları arasında bir denge kurmayı hedeflemiştir. TMK'ya göre bu oranlar şöyledir: 1) **Eş, altsoy (çocuklar, torunlar) ile birlikte mirasçı ise (TMK m.556/3):** Sağ kalan eşin yasal miras payı 1/4'tür. Bu durumda saklı payı, 'yasal miras payının tamamı' yani yine 1/4'tür. Kanun koyucu, çocukların varlığı halinde eşin miras payının azalmasını önlemek için saklı payını yasal payına eşitleyerek onu güçlü bir şekilde korumuştur. 2) **Eş, mirasbırakanın anne ve babası ile birlikte mirasçı ise (TMK m.556/4):** Sağ kalan eşin yasal miras payı 1/2'dir. Bu durumda da saklı payı, 'yasal miras payının tamamı' yani yine 1/2'dir. 3) **Eş, mirasbırakanın büyükanne ve büyükbabaları veya onların çocukları ile birlikte mirasçı ise veya tek başına mirasçı ise:** Eşin yasal miras payı 3/4 veya tamamıdır. Bu durumda saklı payı, 'yasal miras payının dörtte üçü (3/4)'dür. Görüldüğü gibi, mirasbırakana daha yakın olan kan hısımları (altsoy, anne-baba) devreden çıktıkça, eşin hem yasal hem de saklı payı artmakta, ancak tek başına mirasçıya yaklaştıkça mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü artırmak adına saklı pay oranı yasal payın bir miktar altına düşmektedir (miras-hukuku-nedir).