CMK m.119/4'teki arama tanıkları (ihtiyar heyeti üyesi veya komşu) bulundurma zorunluluğunun temel amacı ve hukuki felsefesi nedir? Bu kuralın sadece 'konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde' yapılan aramalar için öngörülmesinin sebebi ne olabilir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #192902

Bu zorunluluğun temel amacı ve hukuki felsefesi, arama işleminin 'şeffaflığını' ve 'denetlenebilirliğini' sağlamak, keyfiliği ve olası suistimalleri (örn: delil yerleştirme iddiaları) önlemektir. Arama tanıkları, kolluk kuvvetleri ile arama yapılan yerin sahibi arasında tarafsız birer gözlemci olarak bulunurlar. Onların varlığı, aramanın hukuka ve usule uygun yapıldığına dair bir güvence oluşturur ve sonradan düzenlenecek arama tutanağının doğruluğunu teyit eder. Bu kuralın sadece 'konut, işyeri veya diğer kapalı yerler' için öngörülmesinin sebebi, bu mekanların Anayasa'nın 20. ve 21. maddeleriyle özel olarak korunan 'özel hayatın gizliliği' ve 'konut dokunulmazlığı' alanları olmasıdır. Kamuya açık alanlarda (sokak, park vb.) veya bir aracın içinde yapılan aramalarda bu hakların ihlali daha az yoğunlukta olduğu için, kanun koyucu bu ek güvenceyi bu mekanlar için zorunlu görmemiştir. Konut ve işyeri gibi özel alanlara yapılan müdahalenin ağırlığı, ek bir denetim mekanizmasını gerekli kılmıştır (ceza-muhakemesi-kanunu-120-madde-cmk).