Danıştay, acele kamulaştırma sürecinde 'acelelik kararı'nın yargısal denetiminde, idarenin bu kararı alırken 'kamu yararı' ile 'mülkiyet hakkı' arasında bir denge gözetip gözetmediğini nasıl değerlendirir? Geçici bir el koyma ile amaca ulaşılabilecekken kalıcı bir kamulaştırma yapılmasının hukuka uygunluğunu tartışınız.

Danıştay, 'acelelik kararı'nın yargısal denetiminde, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığını ve bu yetkinin 'kamu yararı' amacıyla ve 'ölçülülük' ilkesine uygun olarak kullanılması gerektiğini vurgular. Metinde de belirtildiği gibi, 'Kamu yararı ve kişilerin hak ve özgürlükleri arasındaki dengenin sağlanması yargısal denetimin amaçlarından biridir.' Bu denge gözetilirken, acele kamulaştırmanın mülkiyet hakkına yaptığı müdahalenin, hedeflenen kamu yararı için 'zorunlu' ve 'orantılı' olup olmadığı değerlendirilir. Metinde yer alan analiz bu noktada kritiktir: 'Vatan savunması halinde dahi, taşınmaza acele kamulaştırmayla el konularak elde edilmek istenen kamu yararına geçici bir el koyma ile ulaşılabiliyorsa, bu husus gözetilmelidir.' Eğer idarenin amacı, örneğin askeri bir tatbikat için geçici bir süreyle bir araziyi kullanmaksa, mülkiyet hakkını kalıcı olarak ortadan kaldıran acele kamulaştırma işlemi yerine, mülkiyet hakkını koruyan ve daha hafif bir müdahale olan 'geçici el koyma' (Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu'nda düzenlenen) yoluna gidilmesi, ölçülülük ilkesinin bir gereğidir. Bu durumda acele kamulaştırma kararı, 'gerekli' ve 'orantılı' olmadığı için hukuka aykırı bulunarak iptal edilebilir (acele-kamulastirma-karari-nedir-itiraz-ve-iptal-davasi).