657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlara 676 sayılı KHK ile eklenen 'güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak' şartının, Anayasa Mahkemesi tarafından 2019 yılında iptal edilmesinin temel hukuki gerekçesi neydi? Bu iptal sonrası 7315 sayılı Kanun hangi ihtiyacı karşılamak üzere çıkarılmıştır?

Anayasa Mahkemesi, 24.07.2019 tarihli ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı kararıyla, 657 sayılı Kanun'a eklenen bu şartı iptal etmiştir. İptalin temel hukuki gerekçesi, düzenlemenin kanunilik ilkesine aykırı olmasıydı. AYM, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının ne şekilde yapılacağı, hangi bilgi ve belgelerin toplanacağı, bu bilgilerin nasıl değerlendirileceği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel güvencelerin kanunla düzenlenmesi gerektiğini belirtmiştir. KHK ile getirilen düzenleme ise bu detayları içermeyen, çerçevesi belirsiz, idareye geniş takdir yetkisi tanıyan bir kuraldı. Bu durumun, Anayasa'nın 13. (temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması), 20. (özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması) ve 128. (memurların nitelikleri) maddelerine aykırı olduğuna karar vermiştir. Bu iptal kararı sonrası ortaya çıkan yasal boşluğu doldurmak ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasına yasal bir zemin oluşturmak amacıyla, 7315 sayılı 'Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu' 2021 yılında çıkarılmıştır. Bu yeni kanun, AYM'nin iptal gerekçelerini karşılamayı hedefleyerek, sürecin usul ve esaslarını daha detaylı düzenlemeye çalışmıştır (doktor-guvenlik-sorusturmasi-itiraz-dava).