HMK'nın 286. maddesine göre bilirkişi raporunun hakimi bağlamaması ilkesi ile mahkemenin, birbiriyle çelişen iki bilirkişi raporundan birini diğerine üstün tutarak karar vermesi arasındaki ilişkiyi, usul hukuku açısından değerlendiriniz. Mahkemenin bu durumda izlemesi gereken doğru yöntem nedir? (YARGITAY 3. HUKUK DAİRESİ Esas : 2013/18087 Karar : 2014/2903Tarih : 26.02.2014 kararı ışığında)
Cevap: HMK m. 286'da düzenlenen 'Hakimin, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği' ilkesi, hakimin bilirkişi raporuyla mutlak olarak bağlı olmadığını, onu bir 'takdiri delil' olarak ele alması gerektiğini ifade eder. Ancak bu serbestlik, keyfilik anlamına gelmez. Özellikle, dosyada birbiriyle çelişen iki ayrı bilirkişi raporu varsa, hakimin bu çelişkiyi gidermeden, gerekçesiz bir şekilde raporlardan birini diğerine üstün tutarak karar vermesi, usul hukukuna ve adil yargılanma hakkına aykırıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin anılan kararında da bu durum ele alınmıştır. Mahkemenin, birbiriyle çelişen (birinde kaçak su kullanımı yok, diğerinde var diyen) iki rapordan ikincisine itibar ederek hüküm kurması, 'eksik inceleme' olarak nitelendirilmiş ve bozma sebebi sayılmıştır. Bu durumda mahkemenin izlemesi gereken doğru yöntem şudur: 1. **Ek Rapor veya Açıklama İsteme (HMK m. 283):** Öncelikle, mevcut bilirkişilerden raporlar arasındaki çelişkiyi gidermeleri için ek bir rapor veya yazılı/sözlü açıklama talep etmelidir. 2. **Yeni Bilirkişi İncelemesi (HMK m. 284):** Eğer çelişki giderilemezse, mahkeme önceki bilirkişiler dışında, konunun uzmanı yeni bir bilirkişi veya bilirkişi heyeti görevlendirerek üçüncü bir rapor almalıdır. Bu yeni raporun, önceki raporlardaki çelişkileri de değerlendirerek ve gerekçelendirerek bir sonuca varması beklenir. Mahkeme, ancak bu çelişkiyi giderdikten ve vicdani bir kanaat oluşturduktan sonra, hangi rapora hangi gerekçelerle itibar ettiğini kararında açıkça belirterek hüküm kurabilir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-269-bilirkisilik-gorevinin-kapsami.html)