CMK m. 90/1'de düzenlenen 'herkes tarafından yakalama' yetkisi hangi iki durumda kullanılabilir? Bu yetkiyi kullanan bir sivil vatandaşın, şüpheliye karşı güç kullanma (cebir) ve arama yapma sınırları nelerdir?

Cevap: CMK m. 90/1, sivil vatandaşlara iki özel durumda yakalama yetkisi tanımıştır: a) Kişiye suç işlerken rastlanması (meşhut suç). b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçma olasılığının bulunması veya kimliğinin hemen belirlenme olanağının bulunmaması. Bu yetkiyi kullanan bir vatandaşın sınırları şunlardır: - **Güç Kullanma (Cebir):** Yakalamayı gerçekleştirmek ve şüphelinin kaçmasını engellemek için *makul ve orantılı* ölçüde cebir kullanabilir. Ancak bu güç kullanımı, TCK'daki meşru müdafaa veya zorunluluk hali sınırlarını aşmamalıdır. Vatandaşın silah kullanma yetkisi yoktur. - **Arama ve El Koyma:** Vatandaşın, kolluk gibi sistematik bir arama yapma yetkisi yoktur. Yakalama fiili, arama ve el koyma boyutuna ulaşmamalıdır. Ancak, şüphelinin kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek amacıyla, üzerindeki tehlikeli aletleri (bıçak, silah vb.) uzaklaştırabilir ve kolluk kuvvetleri gelene kadar bunları muhafaza altına alabilir. Bu, koruma amaçlı bir tedbir olup, delil toplama amaçlı bir arama değildir. (Kaynak: oner.av.tr/durdurma-yakalama-ve-gozaltina-alma/)