Acele kamulaştırma usulü, Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesinde hangi olağanüstü şartlara bağlanmıştır? Bakanlar Kurulu'nun (Cumhurbaşkanlığı) 'acelelik kararı' vermesinin hukuki denetiminde Danıştay'ın aradığı kriterler nelerdir ve bu kararların genel düzenleyici işlem niteliğinde olmasının dava açma süresine etkisi nedir?

Cevap: Acele kamulaştırma, Kamulaştırma Kanunu m. 27'de üç istisnai duruma bağlanmıştır: 1. 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu'nun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacı. 2. Özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlar. 3. Cumhurbaşkanlığı (önceden Bakanlar Kurulu) tarafından 'aceleliğine karar verilecek' haller. Danıştay, Cumhurbaşkanlığı'nın 'acelelik kararı'nı denetlerken sıkı kriterler aramaktadır: - **Gerçek bir acelelik ve olağanüstülük halinin varlığı:** İdarenin bu durumu somut gerekçelerle ortaya koyması gerekir. Sadece özel kanunda yetki olması yeterli değildir. - **Belirlilik:** Kararda, kamulaştırmaya konu taşınmazların her birinin ayrı ayrı (ada, parsel bazında) gösterilmesi zorunludur. Belirsiz, genel ve süreklilik arz eden acelelik kararları verilemez. - **Kamu Yararı ve Ölçülülük:** Acele kamulaştırmanın kamu yararı amacına hizmet etmesi ve mülkiyet hakkına orantısız bir müdahale oluşturmaması gerekir. 'Acelelik kararı' Danıştay tarafından genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, bu karara karşı iptal davası, Resmi Gazete'de ilan tarihini izleyen günden başlayarak 60 gün içinde doğrudan Danıştay'da açılmalıdır. Ayrıca, bu karara dayalı bir uygulama işlemi (örn: taşınmaza el koyma) tebliğ edildiğinde, bu uygulama işlemi ile birlikte ana düzenleyici işlem olan 'acelelik kararı'na karşı da yasal süre içinde dava açılabilir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/gayrimenkul-hukuku/acele-kamulastirma-karari-nedir-itiraz-ve-iptal-davasi.html)