657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 131. maddesi, 'Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez' hükmünü amirdir. Danıştay kararları ışığında, bir memurun ceza mahkemesinde delil yetersizliğinden beraat etmesi, hakkında tesis edilen disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırır mı? Ceza mahkemesi kararının disiplin hukuku açısından bağlayıcılığının sınırları nelerdir?

657 sayılı DMK m. 131, ceza ve disiplin kovuşturmalarının iki ayrı ve bağımsız süreç olduğunu, birinin diğerini beklemek zorunda olmadığını ve ceza mahkemesindeki sonucun (mahkumiyet veya beraat) disiplin cezası uygulanmasına otomatik olarak engel olmadığını belirtir. Ancak, Danıştay'ın yerleşik içtihatları bu kurala önemli bir istisna ve sınır getirmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun E:2003/67, K:2003/436 sayılı kararında da belirtildiği gibi, ceza mahkemesi kararının bağlayıcılığı, beraat kararının gerekçesine bağlıdır. 1. Maddi Vakıanın Gerçekleşmediğine veya Failin O Kişi Olmadığına Dayalı Beraat Kararı: Eğer ceza mahkemesi, disiplin suçuna konu olan fiilin (örneğin hırsızlık) 'hiç işlenmediğini' veya 'sanık tarafından işlenmediğini' kesin olarak tespit ederek beraat kararı vermişse, bu karar disiplin makamlarını ve idari yargıyı bağlar. Çünkü ortada işlenmiş bir fiil yoktur ve olmayan bir fiilden dolayı disiplin cezası verilemez. Bu durumda disiplin cezası iptal edilmelidir. 2. Delil Yetersizliğinden Verilen Beraat Kararı: Eğer beraat kararı, 'suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması', 'delil yetersizliği' veya 'şüpheden sanık yararlanır' gibi gerekçelere dayanıyorsa, bu karar disiplin makamlarını bağlamaz. Ceza hukukunun aradığı 'şüpheden uzak, kesin delil' standardı, disiplin hukukunun aradığı 'fiilin işlendiğine dair makul kanaat' standardından daha yüksektir. Bu nedenle, ceza yargılamasında mahkumiyete yetecek delil bulunamasa da, disiplin soruşturmasında toplanan bilgi ve belgelerle (tanık ifadeleri, idari raporlar vb.) fiilin işlendiği kanaatine varılarak disiplin cezası verilebilir. Metindeki Danıştay kararı da bu yönde olup, delil yetersizliğinden beraat eden davacının, disiplin soruşturmasındaki delillerle fiili işlediği sonucuna ulaşılarak verilen Devlet memurluğundan çıkarma cezasını hukuka uygun bulmuştur.