Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, yer değiştirme suretiyle atanan memurun, memur olan eşinin de aynı yere atanmasını öngörmektedir. Ancak bu atamanın mümkün olmadığı durumlarda, diğer eşe tanınan 'ücretsiz izin' hakkının koşulları ve süresi nedir?

DMK m. 72, aile birliğini koruma amacıyla, yer değiştirmeye tabi memurun atandığı yerde, memur olan eşi için bir kadro bulunmaması gibi durumlarda alternatif bir çözüm sunmaktadır. Atamanın mümkün olmadığı haller şunlardır: - Eşin atanacağı teşkilatın o yerde bulunmaması. - Teşkilatı olmakla birlikte, eşin niteliğine uygun münhal (boş) bir görevin bulunmaması. Bu durumlardan biri mevcutsa ve memur olan diğer eş de talep ederse, kendisine ücretsiz izin verilebilir. Bu iznin koşulları ve süresi şöyledir: 1. Talep Şartı: İzin, idare tarafından re'sen verilmez; mutlaka personelin talebi üzerine verilir. 2. Süre: Bu izin, 'eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere' verilir. Yani, atanan eşin o yerdeki görevi ne kadar sürecekse, izin de en fazla o kadar olabilir. Ancak, aynı kanun maddesinde (metinde yer almayan 72. maddenin son fıkralarında) bu iznin süresinin her durumda dört yılı geçemeyeceği belirtilmiştir. 3. Mali Haklar: Bu izin 'ücretsiz' bir izindir. Ancak kanun, bu süre boyunca memurun kadrosuyla ilişiğinin devam ettiğini ve belirli mali haklardan (örneğin emeklilik kesenekleri) yararlanmaya devam edebileceğini, aylığının ise metinde belirtilen oranlarda kesintili olarak ödenebileceğini düzenlemiştir. Bu izin, memuriyet statüsünü sona erdirmeyen, geçici bir ayrılma halidir.