CMK m. 161/6, vali ve kaymakamların kişisel suçlarında soruşturma ve kovuşturma yeri bakımından genel yetki kurallarına bir istisna getirmiştir. Bu özel yetki kuralı nedir? Hangi durumda bu istisna kural uygulanmaz ve genel hükümlere dönülür?
CMK m. 161/6, yüksek kamu görevlileri olan vali ve kaymakamların, görev yaptıkları yerde soruşturulmalarının tarafsızlık ve serbestlik açısından sakıncalar doğurabileceği düşüncesiyle, onların kişisel suçları (görev suçları değil) için genel yetki kurallarından ayrılan özel bir 'yer yönünden yetki' kuralı getirmiştir. **Özel Yetki Kuralı:** * **Kaymakamlar İçin:** Kişisel suçlarından dolayı soruşturma, görev yaptıkları ilçenin bağlı olduğu **il Cumhuriyet Başsavcısı** tarafından yapılır. Kovuşturma da o ildeki görevli mahkemede (Asliye Ceza veya Ağır Ceza) görülür. Örneğin, Ankara'nın Polatlı ilçesi kaymakamının işlediği kişisel bir suçun soruşturmasını Polatlı Cumhuriyet Başsavcılığı değil, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı yapar. * **Valiler İçin:** Kişisel suçlarından dolayı soruşturma, görev yaptıkları ile **en yakın il Cumhuriyet Başsavcısı** tarafından yapılır. Kovuşturma da yine soruşturmanın yapıldığı o en yakın ildeki görevli mahkemede görülür. Örneğin, Konya Valisinin işlediği kişisel bir suçun soruşturmasını ve kovuşturmasını, Konya'ya en yakın il olan (örneğin) Aksaray veya Karaman adli makamları yapar. Bu kural, soruşturmanın yerel etkilerden uzak, daha objektif bir ortamda yürütülmesini sağlamayı amaçlar. **İstisnanın Uygulanmadığı Durum:** Metinde ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin E:2013/19742, K:2014/28112 sayılı kararında açıkça belirtildiği gibi, kanun koyucu bir halde bu özel yetki kuralından vazgeçerek genel hükümlere dönülmesini öngörmüştür. Bu durum şudur: * **Ağır Cezayı Gerektiren Suçüstü Hali:** Eğer vali veya kaymakamın işlediği kişisel suç, **ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren** bir suç ise VE bu suç **suçüstü (in flagrante delicto) halinde** işlenmişse, yukarıdaki özel yetki kuralı uygulanmaz. Bu durumda, CMK'nın genel yetki kuralları (suçun işlendiği yer) devreye girer. Yani soruşturma ve kovuşturma, suçun işlendiği yerdeki genel yetkili Cumhuriyet Başsavcılığı ve mahkemeler tarafından yapılır. Örneğin, bir valinin bir restoranda kasten adam öldürmesi (ağır cezalık suç) ve olay yerinde yakalanması (suçüstü hali) durumunda, soruşturmayı en yakın il savcısı değil, olayın meydana geldiği yer savcısı yapar.