Kolluk görevlilerinin, şüpheli hareketler sergilediği gerekçesiyle durdurdukları sanığın elindeki kapalı mukavva kutuyu ve içindeki peynir tenekesini açarak arama yapmaları, hukuken ne tür bir işlem sayılır? Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun E:2017/892, K:2018/552 sayılı kararı bu işlemi PVSK m. 4/A kapsamındaki 'yoklama' olarak kabul etmiş midir? Bu işlemin hukuka uygun olması için hangi şartlar aranmalıdır?

Bu işlem, PVSK m. 4/A kapsamındaki bir 'yoklama' değil, CMK hükümlerine tabi bir 'adli arama'dır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E:2017/892, K:2018/552 sayılı kararında bu ayrımı net bir şekilde yapmıştır. Karara göre; - PVSK m. 4/A'daki durdurma ve yoklama yetkisi, kişinin üstünün yüzeysel olarak kontrol edilerek silah veya tehlike oluşturan bir eşya taşıyıp taşımadığının tespitine yöneliktir. Bu, kişinin kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemeye yönelik bir tedbirdir. - Sanığın elinde bulunan, dışarıdan bakıldığında içinde ne olduğu anlaşılmayan kapalı bir mukavva kutu ve onun içindeki peynir tenekesi, sanığın 'eşyası' niteliğindedir. Bu eşyanın içinin açılarak kontrol edilmesi, basit bir yoklamayı aşar ve 'arama' işlemi teşkil eder. Bu aramanın hukuka uygun olması için şu şartlardan birinin varlığı gereklidir: a) Adli Arama Kararı/Emri: CMK m. 116 ve devamı maddeleri uyarınca hakimden alınmış bir 'adli arama kararı' veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısından alınmış 'yazılı arama emri' bulunmalıdır. b) Önleme Araması Kararı: PVSK m. 9 uyarınca, belirli bir yerde ve zamanda genel güvenliği sağlamak amacıyla usulüne uygun olarak alınmış bir 'önleme araması kararı' mevcut olmalıdır. Yargıtay, somut olayda bu tür bir karar veya emir bulunmadığı, suçüstü halinin de söz konusu olmadığı gerekçesiyle yapılan aramanın hukuka aykırı olduğuna ve bu yolla elde edilen uyuşturucu maddenin delil olarak kullanılamayacağına hükmetmiştir.