Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun hükmünü iptal etmesi ve iptal kararının yürürlüğünü ileri bir tarihe ertelemesi durumunda, bu kanun hükmü derdest (görülmekte olan) davalarda uygulanabilir mi? Danıştay'ın bu konudaki yaklaşımı nasıldır?

Bu konu, Anayasa'nın 153. maddesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve geriye yürümezliği ilkeleri çerçevesinde tartışmalıdır. Kural olarak, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürümez ve Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Ancak Mahkeme, kamu düzeninde bir boşluk oluşmasını önlemek amacıyla iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi bir yıla kadar erteleyebilir. Bu erteleme süresi içinde, iptal edilen kanun hükmü teknik olarak yürürlüktedir. Sorun, bu 'teknik olarak yürürlükte olan ancak Anayasa'ya aykırılığı tespit edilmiş' hükmün, o sırada görülmekte olan davalara uygulanıp uygulanamayacağıdır. Metinde aktarılan Danıştay'ın görüşüne göre, bu hükümler derdest davalarda uygulanamaz. Danıştay 4. Dairesi'nin 09.05.2011 tarihli kararında belirtildiği gibi, 'Anayasa Mahkemesi’nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin...Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa’ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa’nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir.' Yani Danıştay, Anayasa'ya aykırılığı tespit edilmiş bir normun, yürürlüğü ertelenmiş olsa dahi, hukuk devleti ilkesi gereği artık mahkemeler tarafından uygulanamayacağını kabul etmektedir. Mahkemeler, ya iptal kararının yürürlüğe girmesini beklemeli ya da davayı, Anayasa'ya aykırı bulunan bu hükmü yok sayarak çözmelidir.