Ceza Muhakemesi Hukukunda 'temyiz' ve 'istinaf' kanun yolları arasındaki temel fark nedir? Yargıtay, temyiz incelemesinde maddi vakıaların denetimini ve delillerin değerlendirmesini yapabilir mi?

Temyiz ve istinaf arasındaki en temel fark, incelemenin kapsamı ve merciin fonksiyonudur. Metinde bu fark net bir şekilde ortaya konulmuştur: 1. İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi): İstinaf, hem bir 'hukuki denetim' hem de bir 'maddi vakıa (olay) denetimi' merciidir. Bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını hem usul ve yasaya uygunluk (hukukilik) yönünden inceler hem de olayın esasını yeniden ele alır. Bu kapsamda, istinaf mahkemesi delilleri yeniden değerlendirebilir, tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve gerekirse ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak tamamen yeni bir hüküm kurabilir. Yani, ikinci bir yargılama yapar. 2. Temyiz (Yargıtay): Temyiz ise kural olarak bir 'maddi vakıa denetimi' mercii değildir. Yargıtay, bir 'hukuki denetim' ve 'içtihat mercii'dir. Temyiz incelemesinde, bölge adliye mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olup olmadığı denetlenir. Yargıtay, 'maddi vakıaların değerlendirilmesi ile delillerin değerlendirilmesine girmez.' Yani, tanık beyanlarının güvenilirliğini, delillerin yeterliliğini veya olayın nasıl gerçekleştiğini yeniden araştırmaz. Yargıtay'ın görevi, alt derece mahkemesinin ulaştığı sonuca varırken hukuku doğru uygulayıp uygulamadığını kontrol etmektir. Eğer bir hukuka aykırılık tespit ederse kararı bozar ve dosyayı yeniden yargılama yapılması için ilgili mahkemeye gönderir. Bu nedenle Yargıtay, 'hukuki denetim', istinaf ise 'hem hukuki hem de maddi denetim' yapar denilebilir.