Bir işverenin işçisini sigortasız çalıştırdığının tespiti halinde, işveren hangi tür yaptırımlarla karşılaşır? Sigortası yapılmamış veya eksik bildirilmiş işçinin, bu durumu düzelttirmek için açabileceği davanın adı nedir ve bu dava için hak düşürücü süre ne kadardır?

Sigortasız işçi çalıştıran işveren, hem idari hem de hukuki yaptırımlarla karşılaşır. Metinde bu yaptırımlar detaylandırılmıştır: 1. İdari Para Cezaları: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca işverene ciddi idari para cezaları uygulanır. Bu cezalar, verilmeyen her bir belge (işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesi) için ayrı ayrı ve genellikle asgari ücretin katları şeklinde hesaplanır. Metinde verildiği gibi, işe giriş bildirgesinin verilmemesi için 20.016 TL, bir aylık sigortasız çalıştırma için 41.000 TL gibi yüksek meblağlara ulaşabilir. Cezalar, fiilin tekrarı veya tespit şekline göre artabilir. 2. Primlerin Gecikme Zammı ve Cezasıyla Tahsili: SGK, tespit ettiği sigortasız dönemlere ait primleri, gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsil eder. Sigortası yapılmamış işçinin açabileceği dava ise 'Hizmet Tespiti Davası'dır. Bu dava, işçinin sigortasız geçen veya prime esas kazancı eksik bildirilen sürelerinin SGK kayıtlarına işlenmesini ve tescil edilmesini amaçlar. Bu davanın açılması için hak düşürücü süre, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca, işçinin işten ayrıldığı yılın sonundan itibaren işlemeye başlamak üzere 5 yıldır. Bu süre içinde dava açılmazsa, işçi bu hakkını kaybeder. Dava, işverene karşı açılır ve SGK'ya da re'sen ihbar edilir.