Yabancı uyruklu bir eşle Türkiye'de boşanma davası açıldığında, boşanma sebepleri ve sonuçları bakımından hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı nasıl belirlenir? 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 14. maddesinde öngörülen kademeli sistemi açıklayınız.

Yabancı unsurlu bir boşanma davasında hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı, MÖHUK m. 14'te düzenlenen kademeli bir 'bağlama kuralı' sistemine göre belirlenir. Bu sistem, mahkemenin sırayla kontrol edeceği ve bir önceki basamakta çözüm bulunamazsa bir sonrakine geçeceği bir hiyerarşi öngörür. MÖHUK m. 14'e göre bu kademeli sistem şöyledir: 1. **Müşterek Milli Hukuk:** Mahkeme ilk olarak eşlerin 'müşterek milli hukukuna' (ortak vatandaşlık hukukuna) bakar. Eğer eşlerin her ikisi de aynı yabancı ülkenin vatandaşı ise (örneğin, her ikisi de Alman vatandaşı ise), boşanma davasına o ülkenin (Almanya'nın) hukuku uygulanır. Davanın Türkiye'de görülmesi bu durumu değiştirmez. 2. **Müşterek Mutad Mesken Hukuku:** Eğer taraflar farklı vatandaşlıklara sahipse (örneğin, biri Türk, diğeri Fransız vatandaşı ise), bu durumda mahkeme ikinci basamağa geçer ve eşlerin 'müşterek mutad mesken hukukuna' (ortak daimi ikametgah hukukuna) bakar. Eğer eşler, dava açılmadan önce ortak ve sürekli bir yaşam merkezi olarak Türkiye'de veya başka bir ülkede (örneğin İtalya'da) ikamet ediyorlarsa, o ülkenin (Türkiye'nin veya İtalya'nın) hukuku uygulanır. 3. **Türk Hukuku (Lex Fori):** Eğer tarafların hem vatandaşlıkları farklı hem de ortak bir mutad meskenleri yoksa (örneğin, Türk eş Türkiye'de, Alman eş Almanya'da yaşıyorsa), mahkeme son basamak olarak davanın görüldüğü yer hukukunu, yani **Türk hukukunu** uygular. Bu kurala 'lex fori' (mahkemenin hukuku) denir. Bu kademeli sistem, boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümlerine (nafaka, tazminat vb.) uygulanır. Velayet ve mal rejimi gibi konular için MÖHUK'ta ayrı bağlama kuralları bulunmaktadır.