HMK m. 22/2 uyarınca, iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme (merci tayini) nasıl belirlenir? Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin E:2017/8004, K:2017/6428 sayılı kararında vurgulanan usuli şartlar nelerdir?

HMK m. 22/2 uyarınca olumsuz görev veya yetki uyuşmazlığı çıktığında, yani iki ayrı mahkeme de kendisini görevsiz veya yetkisiz bularak dosyayı birbirine gönderdiğinde, bu uyuşmazlığın çözümü için 'yargı yeri belirlenmesi' (merci tayini) yoluna gidilir. Bu süreç şu şekilde işler: * **İlk Derece Mahkemeleri Arasında Uyuşmazlık:** İki ilk derece mahkemesi (örneğin bir Asliye Hukuk ve bir Sulh Hukuk veya iki farklı yerdeki Asliye Hukuk mahkemesi) arasında görev veya yetki uyuşmazlığı çıkarsa, görevli/yetkili mahkemeyi belirleme yetkisi, bu mahkemelerin bağlı olduğu **Bölge Adliye Mahkemesi**'ne aittir. * **Bölge Adliye Mahkemeleri Arasında Uyuşmazlık:** İki farklı Bölge Adliye Mahkemesi arasında bir uyuşmazlık çıkarsa, yetkili mahkemeyi belirleme görevi **Yargıtay**'a aittir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin E:2017/8004, K:2017/6428 sayılı kararında, yargı yeri belirlenmesi talebinin incelenebilmesi için aranan temel usuli şartlar açıkça vurgulanmıştır. Buna göre: 1. **Her İki Kararın da Kesinleşmiş Olması:** Merci tayini yoluna başvurulabilmesi için, hem görevsizlik/yetkisizlik kararı veren ilk mahkemenin, hem de dosyayı geri çeviren ikinci mahkemenin kararlarının 'kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş' olması gerekir. Yani, tarafların bu kararlara karşı istinaf veya temyiz yoluna gitmemiş olmaları veya bu yollara başvursalar dahi taleplerinin reddedilerek kararların kesinleşmiş olması şarttır. 2. **Kesinleşme Şerhi:** Dosyanın yargı yeri belirlenmesi için üst mahkemeye gönderilmeden önce, her iki kararın da usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edildiğini ve yasal süreler içinde kanun yoluna başvurulmadığını gösteren 'kesinleşme şerhinin' mahkemeler tarafından kararlara eklenmesi zorunludur. Bu şartlar yerine getirilmeden gönderilen bir dosyayı, Yargıtay veya Bölge Adliye Mahkemesi esastan inceleyemez ve eksikliğin giderilmesi için dosyayı yerel mahkemeye iade eder. Bu, HMK m. 22/2'nin amir hükmünün bir gereğidir.