CMK 150/1. maddesindeki 'Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir' hükmünün hukuki mahiyeti nedir?

CMK 150/1. maddesindeki bu hüküm, 'ihtiyari müdafilik' veya 'isteğe bağlı müdafilik' sisteminin temelini oluşturur. Hukuki mahiyeti, şüpheli veya sanığın savunma hakkını kullanmasında bir avukat yardımından yararlanma tercihini ona bırakmasıdır. Kişinin maddi olanaklarının yetersiz olması durumunda dahi, bu talebi üzerine devlet tarafından kendisine bir müdafi atanması sağlanır. Bu, anayasal bir hak olan adil yargılanma hakkının ve savunma hakkının maddi imkanlardan bağımsız olarak herkes için ulaşılabilir olmasını temin etmeyi amaçlar. Temel olarak, şüpheli veya sanığın 'talebi' üzerine harekete geçen bir mekanizmadır, zorunlu müdafilik hallerinden farklıdır. (CMK Madde 150/1, CMK Madde 150 Gerekçesi)