5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi, alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda zorunlu müdafiliği öngörürken, aynı maddenin 2. fıkrası 'çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz' olma hallerini saymaktadır. Bu iki fıkra arasındaki ilişki nedir? Örneğin, alt sınırı 3 yıl olan bir suçtan yargılanan bir çocuğa müdafi atanması zorunlu mudur?

Evet, zorunludur. CMK m. 150'nin ikinci ve üçüncü fıkraları, birbirini dışlayan değil, birbirini tamamlayan ve her biri tek başına zorunlu müdafilik nedeni oluşturan bağımsız hallerdir. İki fıkra arasındaki ilişki 'alternatifli'dir; yani herhangi birinin şartlarının gerçekleşmesi, zorunlu müdafiliği devreye sokar. Örnekteki durumda: - Sanık, alt sınırı 3 yıl olan bir suçtan yargılandığı için, CMK m. 150/3'teki 'ceza haddi'ne dayalı zorunluluk şartı gerçekleşmemiştir. - Ancak sanık aynı zamanda 'çocuk' olduğu için, CMK m. 150/2'deki 'şahsın durumuna' dayalı zorunluluk şartı gerçekleşmiştir. Bu durumda, fıkralardan birinin (m. 150/2) şartı gerçekleştiği için, sanığa ceza haddine bakılmaksızın zorunlu müdafi atanması gerekir. Aynı şekilde, 18 yaşından büyük, akli ve fiziki durumu yerinde bir sanık, alt sınırı 6 yıl olan bir suçtan yargılanıyorsa, bu kez de m. 150/3'teki şart gerçekleştiği için müdafi atanması zorunlu olacaktır. Yani, mahkeme her olayda sanığın hem kişisel durumunu (yaş, sağlık) hem de isnat edilen suçun ceza haddini ayrı ayrı kontrol etmeli ve herhangi bir şartın varlığı halinde zorunlu müdafiyi görevlendirmelidir.