Sanığın, kendisi hakkında TCK m. 168 uyarınca etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına yönelik bir talebi olmamasına rağmen, mahkeme, zararın giderildiğini ve diğer şartların oluştuğunu re'sen tespit ederek bu indirimi uygulayabilir mi?

Evet, uygulayabilir ve hatta uygulamalıdır. Etkin pişmanlık, TCK m. 168'de bir 'ceza indirimi nedeni' olarak düzenlenmiştir. Ceza hukukunun temel ilkelerinden biri, sanık lehine olan kanun hükümlerinin mahkeme tarafından re'sen (kendiliğinden) uygulanmasıdır. Sanığın, hukuki bilgiye sahip olmaması nedeniyle bu haktan haberdar olmaması veya talepte bulunmaması, bu hakkını kaybetmesine neden olmaz. Eğer dosya kapsamından, suçun katalog suçlardan olduğu, tamamlandığı, failin iradi bir davranışıyla zararın giderildiği ve (kısmi iade ise) mağdurun rızasının olduğu objektif olarak anlaşılıyorsa, mahkeme, sanığın bir talebi olmasa bile TCK m. 168'deki indirim hükümlerini uygulamakla yükümlüdür. Aksi takdirde, sanık lehine olan bir kanun hükmünü uygulamayarak hukuka aykırı bir karar vermiş olur. Bu durum, temyiz incelemesinde bozma nedeni teşkil eder.