CMK m. 150/3'ün ilk halinde 'üst sınırı en az beş yıl' olan zorunlu müdafilik kriteri, 5560 sayılı Kanunla neden 'alt sınırı beş yıldan fazla' olarak değiştirilmiştir? Bu değişikliğin pratik sonuçlarını ve savunma hakkının kapsamına etkisini tartışınız. (Bkz. YCGK 2018/441 E., 2020/468 K. kararındaki tarihsel analiz)

Bu değişiklik, uygulamanın rasyonelleştirilmesi ve kaynakların daha etkin kullanılması amacıyla yapılmıştır. YCGK 2020/468 K. kararındaki tarihsel analizde de değinildiği gibi, değişikliğin temel nedenleri şunlardır: 1. **Uygulamadaki Güçlükler:** 'Üst sınırı en az beş yıl' kriteri, çok geniş bir suç yelpazesini kapsıyordu. Basit hırsızlık, dolandırıcılık gibi birçok suçun ceza üst sınırı 5 yıl veya daha fazla olduğundan, neredeyse her ağır ceza mahkemesi davasında ve birçok asliye ceza davasında zorunlu müdafilik gündeme geliyordu. Bu durum, özellikle avukat sayısının az olduğu yerlerde sistemi fiilen işlemez hale getiriyor ve büyük bir organizasyonel zorluk yaratıyordu. 2. **Mali Külfet:** Kapsamın bu kadar geniş olması, adli yardım bütçesi üzerinde ciddi bir mali baskı oluşturuyordu. Değişikliğin pratik sonuçları ve savunma hakkına etkisi: - **Kapsam Daraltıldı:** 'Alt sınırı beş yıldan fazla' kriteri, zorunlu müdafiliği, toplum vicdanında daha ağır kabul edilen ve yaptırımları daha ciddi olan suçlarla (kasten öldürme, nitelikli yağma, cinsel saldırının ağır halleri, devlet güvenliğine karşı suçlar vb.) sınırlandırmıştır. - **Savunma Hakkına Etkisi:** Bu değişiklik, ilk bakışta savunma hakkının kapsamını daraltmış gibi görünse de, kanun koyucu bu durumu CMK m. 150/1 ile dengelemiştir. Bu fıkra uyarınca, maddi durumu yetersiz olan her şüpheli/sanık, suçun ceza haddine bakılmaksızın, 'istemi halinde' barodan ücretsiz müdafi atanmasını talep edebilir. Dolayısıyla, gerçekten hukuki yardıma ihtiyaç duyan ve maddi gücü olmayan bir kişinin bu haktan mahrum kalması engellenmiştir. Değişiklik, kaynakların en çok ihtiyaç duyulan en ağır suçlara yönlendirilmesini sağlarken, diğer suçlar için hakkı talep esasına bağlayarak bir denge kurmayı amaçlamıştır.