TBK m. 21/2'de düzenlenen 'yazılmamış sayılan genel işlem koşulları' (şaşırtıcı koşullar) teorisinin temel amacı nedir? Bir koşulun 'şaşırtıcı' olup olmadığına karar verilirken hangi kriterler dikkate alınır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #188635

Bu teorinin temel amacı, sözleşmenin zayıf tarafı olan ve genel işlem koşullarını genellikle okumadan kabul eden kişiyi, beklemediği, ummadığı ve sözleşmenin genel yapısıyla bağdaşmayan ağır hükümlere karşı korumaktır. Bir koşulun 'şaşırtıcı' (yabancı) olup olmadığına karar verilirken, 'sözleşmenin niteliği' ve 'işin özelliği' dikkate alınır. Örneğin, bir kuru temizleme sözleşmesinde, firmanın her türlü zarardan sorumsuz olduğuna veya müşterinin tüm malvarlığıyla kefil olduğuna dair bir hüküm, bu sözleşmenin niteliğiyle bağdaşmadığı için şaşırtıcı kabul edilir ve 'yazılmamış' sayılır. Bu tür bir koşulun geçerli olması için karşı tarafın ayrıca ve açıkça bilgilendirilip rızasının alınması dahi yeterli değildir; bu hükümler mutlak olarak geçersizdir (Y11HD-K.2018/3744) (barandogan.av.tr/blog/borclar-hukuku/genel-islem-kosullari/).