CMK m. 225'te yer alan 'Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir' ilkesi ne anlama gelir? Bu ilkenin, 'davasız yargılama olmaz' (ne ultra petita) ilkesiyle olan ilişkisini açıklayınız.

Bu ilke, 'iura novit curia' (mahkeme hukuku re'sen uygular) prensibinin ceza yargılamasındaki yansımasıdır. Anlamı şudur: Mahkeme, iddianamede anlatılan 'maddi fiil' ile bağlıdır, yani iddianamede yer almayan bir fiilden dolayı yargılama yapıp hüküm kuramaz. Bu, 'davasız yargılama olmaz' ilkesinin gereğidir (CMK m. 225/1). Ancak mahkeme, bu maddi fiilin hukuki olarak hangi suçu oluşturduğu konusunda iddia makamının (savcının) veya savunmanın yaptığı hukuki nitelendirme ile bağlı değildir. Mahkeme, aynı fiili hukuken farklı bir şekilde yorumlayabilir ve farklı bir suçtan (örneğin, hırsızlık yerine güveni kötüye kullanma) mahkumiyet kararı verebilir (CMK m. 225/2). Tabii bu durumda sanığa CMK m. 226 uyarınca ek savunma hakkı vermesi gerekir.