Genel işlem koşullarının denetiminde 'şaşırtıcı hüküm yasağı' (TBK m. 21/2) ne anlama gelmektedir? Bir kredi sözleşmesinde, 'banka, dilediği zaman faiz oranını tek taraflı olarak artırabilir' şeklindeki bir hükmün bu yasak kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini tartışınız.

'Şaşırtıcı hüküm yasağı', genel işlem koşullarını düzenleyen sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan, karşı tarafın beklemediği ve haklı olarak beklemesinin de gerekmediği hükümlerin yazılmamış sayılmasını ifade eder. Bu, yürürlük denetiminin bir parçasıdır. Karşı taraf bu hükmü okuyup imzalamış olsa bile, hüküm şaşırtıcı nitelikteyse sözleşmenin bir parçası haline gelmez. Örnekteki 'banka, dilediği zaman faiz oranını tek taraflı olarak artırabilir' hükmü, bir tüketici veya küçük işletme için tipik bir şaşırtıcı hükümdür. Çünkü bir borç ilişkisinde taraflardan birine, karşı tarafın borcunu keyfi olarak ve sınırsızca ağırlaştırma yetkisi veren bu tür bir kayıt, sözleşmenin genel mantığına ve tarafların menfaatler dengesine aykırıdır. Karşı tarafın böyle bir hükmün varlığını beklemesi gerekmez. Dolayısıyla bu hüküm, TBK m. 21/2 uyarınca yazılmamış sayılır.