Bir sözleşme metninde yer alan 'Bu sözleşmenin tüm hükümleri taraflar arasında müzakere edilerek kabul edilmiştir.' şeklindeki bir ifadenin, genel işlem koşulları denetimine etkisi nedir?

TBK m. 20/3, bu duruma açıkça cevap vermektedir: 'Sözleşmenin bütün olarak veya bazı hükümlerinin genel işlem koşulu sayılması için, bu sözleşmenin standart bir metin olması, hükümlerinin makineyle veya başka bir metotla yazılmış olması fark etmez.' ve m. 21/son 'Genel işlem koşullarının bulunduğu bir sözleşmede veya ayrı bir sözleşmede yer alan ve düzenleyene tek taraflı olarak karşı taraf aleyhine genel işlem koşulları içeren sözleşmenin bir hükmünü değiştirme ya da yeni düzenleme getirme yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır.' Bu hükümler ve Yargıtay 11. HD'nin K.2018/4484 sayılı kararında da belirtildiği gibi, sözleşmeye bu tür soyut bir ifadenin konulması, tek başına o hükümleri genel işlem koşulu olmaktan çıkarmaz. Bir hükmün genel işlem koşulu olup olmadığı, o hükmün gerçekten bireysel olarak taraflar arasında müzakere edilip edilmediğine göre belirlenir. Aksinin ispatı, yani hükmün müzakere edildiğinin ispatı, genellikle o hükmü sözleşmeye koyan (düzenleyen) tarafa aittir. Dolayısıyla, bu tür bir ibare, genel işlem koşulları denetimini engellemez.